3 жашка чейин балага гаджет берүүгө кеңеш берилбейт, дейт психолог

Балдар психологу Жанар Сейтмаганбеттин пикири боюнча, бала 3 жашка толгондо гаджетти таптакыр бербеши керек, 11 жашка чейин болсо, байланыш үчүн арналган түймөлүү телефонду гана берүүгө сунушталат. Адис бул тууралуу берген интервьюсунда айтты.

Психологдун түшүндүрүүсүнө ылайык, бул жашка чейин баланын мээси, психоэмоционалдык өнүгүүсү жана эрки күчү калыптанат. Ошондуктан гаджетти эрте берүү баланын табигый өнүгүшүнө тоскоол болот.

Телефонго көз каранды болуу белгиси акырындык менен калыптана баштайт жана аны аныктоо оңой: эгер бала суралганда телефонду эч кыйынчылыксыз кайтарып берсе, көз каранды эмес. Эгер ал ыйлап, телефондон ажырагысы келбесе, кооптуу деп эсептелет.

Психологдун айтымында, мындай учурда ата-энелер түздөн-түз кийлигишиши керек. Адис гаджеттерди көп колдонуу терс кесепеттерин белгилеп өттү.

Телефонду колунан түшүрбөгөн баланын сөздүк запасы аз болот, мындай бала элестетүүдө жана кооз чыгармаларды жазууда кыйынчылык тартат. Анткени, сүйлөө жөн гана сүйлөшүү, байланыш жана сөз байлыгын өнүктүрүү аркылуу өсөт.

Башка дагы бир маселе — көңүл буруу. Виртуалдык дүйнө абдан тез жүрөт: кыска видеолор жана сезимдерге толгон маалыматтар баланын мээсине күчтүү таасир берет.

Натыйжада бала дайыма тынчсыз болуп, келечекте көңүлүн топтоодо кыйынчылыкка дуушар болот, анткени мээси узак убакыт бою көп маалыматка көңүл бурууга үйрөнбөйт. Психолог телефонду толугу менен алып салууну туура деп эсептебейт.

Анын кеңеши: балага күнүнө 1-2 саат пайдаланууга уруксат берүү, калган убактысын сүйүктүү иштери жана достор менен байланышууга арнашы керек. Убакытты акырындык менен кыскартып, жаңы адаттарды калыптандыруу аркылуу баланы телефондон алыс кармоо мүмкүн.

Ата-эненин үлгү болушу да маанилүү. Психологдун айтымында, виртуалдык дүйнө чыныгы жашоодон үстөм болуп, үй-бүлө мүчөлөрү көңүл бурбаса, бала ошол дүйнөгө кирип кетет.

Ал 15 жыл мурун үйдө телевизордон баш тартып, кечкисин китеп окууну адатка айландырган, балдары да ошол адатты улантып жатат. Адистин жыйынтыгына ылайык, эң маанилүүсү — бала менен жылуу сүйлөшүү жана анын эмне каалаганын түшүнүүгө аракет кылуу.

Мектептерде телефонго байланыштуу чектөөлөр киргизилгени тууралуу атайын макалада жазылган. Балага гаджетти кай жастан берүү керек?

Психологдун сунушуна ылайык, бала 3 жашка толгондо гаджетти таптакыр бербеши керек. 11 жашка чейин болсо, байланыш үчүн арналган түймөлүү телефонду гана берүүгө сунушталат. Телефонго көз каранды болууну кантип аныктоого болот?

Эгер бала суралганда телефонду кыйынчылыксыз кайтарып берсе, көз каранды эмес. Эгер ал ыйлап, телефондон ажырагысы келбесе, кооптуу деп эсептелет жана ата-энелер түздөн-түз кийлигишиши керек.

Телефонду толугу менен алып салуу туурабы? Психолог күнүнө 1-2 саат пайдаланууга уруксат берүүнү, калган убактысын сүйүктүү иш-амалдарга жана достор менен байланышууга арнаганды сунуштайт.

Убакытты акырындык менен кыскартып, жаңы адаттарды калыптандыруу натыйжалуу.