Жасанды интеллект үй тапсырмасын жеделдетті, емтихан нәтижелерін төмендетті

Жасанды интеллект білім беру саласына белсенді түрде енуде, оның әсері технологияның өзінен гөрі оқушылардың оны қалай пайдаланатындығына көбірек байланысты. Кейбір елдерде жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне енгізуге кірісіп кетті: Қытай мектептерде жылына кемінде 8 сағат жасанды интеллект бойынша сабақ өткізуді талап етуде, Парсы шығанағы аймағында болса Біріккен Араб Әмірліктері, Сауд Арабиясы және Катар жасанды интеллектіні оқу бағдарламаларына енгізуді бастаған — Al Jazeera осы туралы жазды. ## Үй тапсырмасы жеделдеді, емтихан нәтижелері төмендеді Стокгольм университетінен Дэвид Стромберг және Гонконг университетінен Виктор Лей мен Яньхуй Ву 2 жарым жыл бойы Қытайдағы 12–18 жас аралығындағы шамамен 27 мың оқушыны бақылап, осы бағыттағы ең ірі зерттеулердің бірін өткізді.

Зерттеушілер 9 пән бойынша үй тапсырмалары, әр ай сайын өткізілетін жабық кітап емтихандары және маңызды кіріс емтихандары туралы мәліметтерді біріктірді. - Генеративті жасанды интеллектті пайдаланудың басталуымен оқушылардың үй тапсырмаларындағы нәтижелері 18 пайызға артты; - Әр тапсырманы орындауға жұмсалатын уақыт шамамен 30 пайызға қысқарды — орташа 64 минуттан 45 минутқа дейін; - Алайда, сол оқушылар жасанды интеллектті пайдаланбай айлық емтихан тапсырғанда, 6 ай ішінде нәтижелері 20 пайызға төмендеді; - Кіріс емтихандарындағы нәтижелер де нашарлады және бұл әсер ұзақ мерзімде айқынырақ көрінді. ## Халықаралық есептер және метакогнитивті жалқаулық Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (OECD) 2026 жылдың қаңтарында жарияланған “Digital Education Outlook 2026” есебінде де осындай қорытындыға келген: жасанды интеллект тапсырмаларды орындау нәтижесін жақсарта алады, бірақ одан білім беру процесінде дұрыс пайдаланылмаса, бұл оқушының шынайы білім алуына кедергі келтіруі мүмкін.

Драган Гасевичтің авторлығымен жүргізілген зерттеулерде білім алу процесінде қажетті тәуелсіз ойлау және когнитивті күш-жігердің төмендеу ықтималдылығы “метакогнитивті жалқаулық” деп аталған. ## Оқушылардың жасанды интеллектті пайдалану әдістері Vodafone Foundation тапсырысы бойынша Ipsos жүргізген сауалнамада Еуропаның жеті еліндегі 12–17 жас аралығындағы 7 мың оқушыдан мектептен тыс және мұғалімнің көмегінсіз оқу процесінде жасанды интеллектті қалай пайдаланатыны сұралған: - 56 пайыз — ақпарат іздеу; - 45 пайыз — терминдер мен түсініктерді түсіндіру; - 31 пайыз — тапсырмаларға дайын, толық шешім алу; - 29 пайыз — білім алуды бағыттау үшін интерактивті немесе бейімделген контентті пайдалану; - 20 пайыз — жеке оқыту жоспарларын құру және өз дамуын бақылау. ## Студенттердің тәжірибесі және жалғыздық мәселесі Ұлыбританиядағы 1 054 күндізгі білім студенті арасында өткізілген HEPI/Kortext Student Generative AI Survey 2026 сауалнамасында қатысушылардың 49 пайызы жасанды интеллект студенттік тәжірибені жақсартқанын айтқан. ## Asosiy Tafsilotlar va Muhim Ma'lumotlar Олар бұның негізгі себептері ретінде уақытты үнемдеу, тақырыптарды жақсы түсіну және жедел әрі жеке көмек көрсетуін көрсеткен.

Сауалнамада алғаш рет жалғыздық мәселесі де зерттелді: студенттердің 59 пайызы жасанды интеллект жалғыздық сезіміне әсер етпегенін хабарлаған. Қалғандар арасында көрсеткіштер дерлік тең — 21 пайыз өздерін аз жалғыз сезінгенін, 20 пайызы керісінше, жалғыздық сезімі күшейгенін айтқан. Жасанды интеллектті пайдалану бойынша ChatGPT-сіз топ ең төмен нәтиже көрсеткені және Өзбек оқушыларының AI-дан пайдалану көрсеткіштері тақырыпты материалдарымызда да жазған едік.